Ograniczenia finansowe i koszt wdrożeń

Najczęściej wskazywaną barierą cyfryzacji są ograniczenia finansowe – brak środków własnych na inwestycje technologiczne oraz trudności w pozyskaniu finansowania zewnętrznego. Według badania EIB (2025), aż 24% polskich MŚP uznaje problemy z dostępem do kredytów na cele transformacyjne za „poważne”, co jest wynikiem wyższym niż średnia dla Unii Europejskiej (18%). Koszty wdrożenia nowoczesnych rozwiązań (np.: ERP, chmura, BI, automatyzacja) są często zbyt wysokie, zwłaszcza w warunkach rosnących stóp procentowych i niepewności gospodarczej (Accenture, 2024).

Koszty wdrożeń mają szczególnie zróżnicowany charakter w zależności od wielkości przedsiębiorstwa. W przypadku mikrofirm (zatrudniających do 10 osób) wydatki na systemy chmurowe, ERP czy AI stanowią relatywnie większe obciążenie w stosunku do przychodów niż w przedsiębiorstwach małych i średnich. O ile dla średnich podmiotów wdrożenie systemu ERP może stanowić inwestycję rzędu kilku procent rocznych obrotów, o tyle dla mikroprzedsiębiorstw taki sam wydatek może przekraczać 15-20% rocznych przychodów, co w praktyce czyni go barierą nie do pokonania bez wsparcia zewnętrznego. Różnice te sprawiają, że bariery finansowe mają charakter strukturalny: dla większych podmiotów są one przeszkodą do przezwyciężenia, dla mikrofirm często czynnikiem blokującym jakąkolwiek transformację cyfrową.

Dodatkowo, wiele programów wsparcia publicznego (np. PARP) wiąże się z procedurami aplikacyjnymi, które są trudne do spełnienia dla najmniejszych firm nieposiadających własnych działów projektowych (PARP, 2023; Gawlik, 2022). To powoduje, że realny dostęp do grantów i instrumentów zwrotnych pozostaje ograniczony, mimo deklaratywnej dostępności środków unijnych.

Różnice kosztowe widoczne są również między poszczególnymi kategoriami przedsiębiorstw. W przypadku mikrofirm wdrożenie rozwiązań cyfrowych często oznacza konieczność poniesienia wydatków przewyższających kilkanaście procent rocznych przychodów, co przy niskiej płynności finansowej staje się barierą krytyczną. W firmach małych i średnich takie inwestycje rozkładają się na większą skalę działalności, a ich udział w budżecie jest relatywnie niższy. Oznacza to, że bariery finansowe w mikroprzedsiębiorstwach mają charakter strukturalny, podczas gdy dla większych podmiotów stanowią raczej czynnik ograniczający tempo transformacji niż całkowicie ją blokujący.

Deficyt kompetencji cyfrowych

Drugim kluczowym ograniczeniem jest deficyt kompetencji – zarówno wśród pracowników operacyjnych, jak i kadry zarządzającej. Badania McKinsey & Company (2024) wskazują, że ponad 40% polskich MŚP uznaje brak odpowiednich umiejętności cyfrowych za główną przeszkodę we wdrażaniu nowych rozwiązań. Dotyczy to m.in. obsługi narzędzi chmurowych, analityki danych, zarządzania projektami IT oraz cyberbezpieczeństwa.

Według danych Eurostatu (Digital economy and society, 2024) 44% Polaków w wieku 16-74 lata posiadało co najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe. Wartość ta pozostaje poniżej średniej UE (54%), co wskazuje na istotną lukę w zakresie kapitału ludzkiego wspierającego transformację cyfrową.

Niska świadomość i kultura nieufności

Kolejną barierą jest niska świadomość korzyści płynących z cyfryzacji oraz zakorzeniona nieufność wobec zmian technologicznych. Wielu przedsiębiorców postrzega inwestycje cyfrowe jako koszt, a nie długoterminową inwestycję strategiczną (Kordel, Runiewicz-Wardyn, 2022). Często wynika to z wcześniejszych negatywnych doświadczeń z wdrożeniami (np. źle dobranym oprogramowaniem) lub braku dostępu do przykładów sukcesów w swojej branży.

Badania jakościowe PARP (2023) pokazują, że szczególnie w mikrofirmach decyzje o digitalizacji są odkładane na później lub podejmowane wyłącznie w sytuacjach przymusu zewnętrznego (np. zmian prawnych lub wymogów kontraktowych).

Obawy o cyberbezpieczeństwo

Obawy związane z bezpieczeństwem danych i ryzykiem cyberataków są czwartą istotną barierą. Dla wielu przedsiębiorców z sektora usługowego czy handlowego utrata danych klientów, paraliż infrastruktury czy konieczność spełnienia wymogów RODO stanowią silne argumenty przeciwko pełnej cyfryzacji (ENISA, 2023). Jednocześnie poziom zabezpieczeń stosowanych w MŚP bywa niewystarczający – firmy korzystają z darmowych narzędzi antywirusowych, brak im procedur backupu, nie zatrudniają specjalistów IT.

Zgodnie z raportem British Business Bank (2023), brak odpowiednich zasobów technicznych i wiedzy w zakresie cyberbezpieczeństwa jest jednym z trzech najczęściej zgłaszanych czynników hamujących transformację cyfrową w sektorze MŚP w Europie.

Złożoność implementacyjna

Na koniec należy wskazać na złożoność samych procesów wdrożeniowych. Cyfryzacja wymaga nie tylko zakupu technologii, ale również zmiany procesów wewnętrznych, reorganizacji pracy, szkolenia zespołów, integracji nowych systemów z już istniejącymi. W wielu przypadkach firmy obawiają się zakłóceń działalności operacyjnej, co skutkuje oporem wobec wdrożeń (PwC Polska, 2023). Szczególnie w mikroprzedsiębiorstwach, gdzie decyzje podejmowane są bezpośrednio przez właścicieli, brak zewnętrznego wsparcia doradczego i ograniczona odporność na ryzyko powodują zaniechanie digitalizacji.

Bariery cyfryzacji MŚP są złożone, wielopoziomowe i wzajemnie się wzmacniają. Przezwyciężenie ich wymaga systemowego podejścia łączącego wsparcie finansowe, podnoszenie kompetencji cyfrowych, tworzenie ekosystemów partnerskich i komunikację przykładów dobrych praktyk. Transformacja cyfrowa sektora MŚP nie dokona się wyłącznie poprzez oferowanie narzędzi – niezbędne są działania wspierające gotowość organizacyjną i kulturową przedsiębiorców do zmian.

Automatyzacja i efektywność operacyjna

Jednym z głównych efektów cyfryzacji jest automatyzacja powtarzalnych procesów biznesowych, takich jak księgowość, fakturowanie, logistyka czy obsługa klienta. Zastosowanie narzędzi klasy RPA (Robotic Process Automation) i ERP (Enterprise Resource Planning) pozwala znacząco skrócić czas realizacji zadań, zmniejszyć ryzyko błędów oraz obniżyć koszty operacyjne (PwC Polska, 2023). Automatyzacja umożliwia też firmom lepsze wykorzystanie zasobów ludzkich, delegując pracowników do zadań o wyższej wartości dodanej (McKinsey & Company, 2024).

Badania Accenture (2024) pokazują, że firmy inwestujące w skalowalne wdrożenia automatyzacji i zarządzania danymi notują średnio 2,3 razy szybszy wzrost EBITDA w porównaniu do konkurentów.

Rozszerzenie rynku zbytu i e-commerce

Cyfryzacja pozwala firmom dotrzeć do szerszego grona klientów dzięki rozwojowi kanałów sprzedaży online. E-commerce umożliwia nie tylko wejście na nowe rynki geograficzne, ale tak-że segmentację klientów, personalizację oferty oraz wdrażanie modeli hybrydowych (połączenie sprzedaży stacjonarnej i cyfrowej) (Zawadzki, Grabowski, 2022).

Według danych Komisji Europejskiej (2024), już 14% polskich MŚP prowadzi sprzedaż online, a 5% realizuje transakcje transgraniczne. Dynamika tego wzrostu wyraźnie przyspieszyła po pandemii COVID-19, co świadczy o trwałej zmianie nawyków konsumenckich i modeli dystrybucji.

Zdolność do reagowania na zmiany

Nowoczesne technologie, takie jak Business Intelligence (BI), analityka predykcyjna czy systemy CRM, umożliwiają przedsiębiorstwom szybkie reagowanie na zmiany rynkowe oraz lepsze zrozumienie zachowań klientów. Dzięki analizie danych w czasie rzeczywistym możliwe staje się optymalizowanie oferty, planowanie zakupów, monitorowanie trendów i zwiększenie skuteczności kampanii marketingowych (Bughin i in., 2019; OECD, 2025).

Dla MŚP oznacza to nie tylko większą elastyczność działania, ale też możliwość podejmowania decyzji w oparciu o dane (data-driven decisions), co dotąd było domeną dużych firm.

Oszczędności dzięki rozwiązaniom chmurowym

Technologie chmurowe (np. Software as a Service – SaaS, Infrastructure as a Service – IaaS) umożliwiają firmom dostęp do zaawansowanych narzędzi bez konieczności inwestowania w drogi sprzęt i licencje. Model subskrypcyjny pozwala elastycznie skalować zasoby w zależności od potrzeb firmy, co jest szczególnie cenne dla podmiotów o zmiennej strukturze kosztów i sezonowym charakterze działalności (OECD, 2023; PIE, 2024).

Accenture (2024) szacuje, że pełne wdrożenie rozwiązań chmurowych może obniżyć koszty IT nawet o 30% i skrócić „time-to-market” produktów o 25%.

Usprawnienie komunikacji i zarządzania zespołem

Cyfrowa transformacja sprzyja poprawie komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej dzięki zastosowaniu narzędzi do współpracy zdalnej, platform projektowych oraz zintegrowanych systemów komunikatorów. W czasach popularyzacji pracy hybrydowej, takie rozwiązania stają się podstawą efektywnego zarządzania zespołem (GUS, 2024).

Platformy typu Microsoft Teams, Slack, Asana czy Trello pozwalają MŚP wdrażać zasady agile management, zwiększając transparentność i produktywność zespołów rozproszonych.

Wzrost produktywności i odporności firmy

Cyfrowe rozwiązania wspierają wzrost wydajności, umożliwiają skalowanie działalności, zmniejszają zależność od pojedynczych pracowników i podnoszą odporność firmy na zewnętrzne szoki. Według badań OECD (2025), wdrożenie generatywnej sztucznej inteligencji (AI) w MŚP pozwala uzyskać „premię produktywności” na poziomie 15-20% już w pierwszym roku od wdrożenia.

Z kolei case studies przedstawione w raporcie Deloitte (2023) pokazują, że firmy, które konsekwentnie inwestują w cyfryzację, odnotowują wzrost produktywności o 20-30% w ciągu 2-3 lat.

Technologie uzupełniające: AI, IoT, BI i praca zdalna

Ważnym obszarem cyfrowej transformacji MŚP są technologie, które dopiero w ostatnich latach zyskały praktyczne zastosowania na większą skalę. Do najistotniejszych należą:

Uwzględnienie powyższych technologii wskazuje, że cyfrowa transformacja MŚP wykracza poza podstawowe narzędzia automatyzacji czy e-commerce, obejmując także zaawansowane rozwiązania analityczne i strategiczne. AI i IoT mogą stać się fundamentem innowacyjności w nadchodzących latach, a praca hybrydowa będzie jednym z trwałych skutków przyspieszonej cyfryzacji.

Na poziomie praktycznym zastosowania sztucznej inteligencji w sektorze MŚP obejmują m.in.: automatyzację obsługi klienta poprzez chatboty (np. wdrożenia w branży e-commerce), prognozowanie popytu w handlu detalicznym oraz optymalizację tras w logistyce miejskiej. Internet rzeczy znajduje zastosowanie w monitorowaniu procesów produkcyjnych, kontroli jakości oraz zarządzaniu energią w budynkach biurowych i magazynach. W polskich warunkach przykłady wdrożeń można znaleźć w firmach transportowych korzystających z systemów telematycznych oraz w mikrofirmach usługowych, które wprowadzają proste rozwiązania IoT do kontroli zużycia mediów. Zastosowania te pokazują, że nawet przy ograniczonych zasobach finansowych MŚP mogą w praktyce wykorzystać technologie AI i IoT do podnoszenia efektywności i obniżania kosztów operacyjnych.

Cyfrowa transformacja oferuje sektorowi MŚP szereg wymiernych korzyści: od redukcji kosztów i poprawy efektywności, przez ekspansję rynkową, po zwiększoną odporność operacyjną. Skuteczność transformacji zależy jednak od doboru narzędzi do potrzeb firmy, dostępności kompetencji oraz gotowości do zmiany modelu działania.

Scenariusz optymistyczny: „MŚP 4.0 jako standard”

W tym scenariuszu zakłada się dynamiczne tempo cyfryzacji sektora MŚP, napędzane przez synergiczne działania instytucji publicznych, system wsparcia finansowego (UE, PARP, EIB) oraz wysoką motywację firm do wdrażania innowacji. Kluczowymi czynnikami sukcesu są uproszczone procedury grantowe, szeroko dostępne szkolenia sektorowe, infrastruktura cyfrowa o wysokiej przepustowości oraz otwartość kulturowa przedsiębiorców na zmiany (OECD, 2024a).

Wariant ten zakłada, że do 2030 roku nawet 70% polskich MŚP osiągnie przynajmniej podstawowy poziom dojrzałości cyfrowej (Digital Intensity Index), a 40-50% będzie korzystać z zaawansowanych narzędzi, takich jak sztuczna inteligencja (AI), robotyzacja procesów (RPA), automatyzacja analityki czy platformy e-commerce nowej generacji (Deloitte, 2023; Accenture, 2024).

Efektem będzie wzrost konkurencyjności MŚP na rynku międzynarodowym, redukcja dystansu względem dużych firm technologicznych oraz tworzenie cyfrowych ekosystemów lokalnych (np. klastry technologiczne i sieci współpracy).

Scenariusz umiarkowany: „Ewolucja zamiast rewolucji”

Scenariusz umiarkowany przewiduje stopniowy, ale nierównomierny rozwój cyfryzacji. W tym wariancie tylko część firm, głównie te średniej wielkości i zlokalizowane w dużych miastach, będzie korzystać z pełnych możliwości transformacji technologicznej (PARP, 2023). Mikroprzedsiębiorstwa oraz firmy z obszarów peryferyjnych pozostaną na poziomie podstawowej digitalizacji, ograniczając się do e-commerce i pakietów biurowych w chmurze (OECD, 2024b).

Udział firm z podstawową dojrzałością cyfrową może wynieść około 50% do 2030 roku. Luka technologiczna między liderami a resztą sektora będzie się pogłębiać, co zwiększy ryzyko marginalizacji mniej innowacyjnych firm w obliczu presji konkurencyjnej i automatyzacji globalnego rynku (Zawadzki, Grabowski, 2022).

Brak kompleksowego wsparcia instytucjonalnego, niedopasowanie programów pomocowych oraz nieefektywna polityka edukacyjna mogą doprowadzić do utrwalenia różnic regionalnych i sektorowych.

Scenariusz pesymistyczny: „Cyfrowe wykluczenie MŚP”

W wariancie pesymistycznym przyjmuje się brak efektywnego wsparcia państwa, niską dostępność finansowania zewnętrznego i niewystarczającą aktywność firm w zakresie transformacji. Deficyt kompetencji cyfrowych, bariery proceduralne, niski poziom zaufania do rozwiązań technologicznych oraz problemy infrastrukturalne sprawiają, że proces cyfryzacji zatrzymuje się na wczesnym etapie (EIB, 2025; GUS, 2024).

W konsekwencji ponad 50% firm może pozostać poza głównym nurtem transformacji, co prowadzi do cyfrowego wykluczenia sektora MŚP. Utrata konkurencyjności, ograniczenie dostępu do międzynarodowych rynków i spadek innowacyjności gospodarki stają się trwałym problemem (OECD, 2025).

Wpływ scenariuszy na konkurencyjność sektora

Każdy z zaprezentowanych scenariuszy niesie ze sobą odmienny potencjał rozwojowy dla gospodarki. Tylko wariant optymistyczny może zagwarantować zrównoważony rozwój sektora MŚP, wzrost produktywności, tworzenie innowacyjnych miejsc pracy i budowanie przewag rynkowych. Z kolei realizacja scenariusza pesymistycznego skutkować będzie pogłębieniem strukturalnych dysproporcji, w tym wzrostem uzależnienia od zewnętrznych technologii i ograniczeniem suwerenności cyfrowej Polski (OECD, 2024a; PIE, 2024).

Z punktu widzenia polityki publicznej, kluczowe będzie wspieranie rozwoju infrastruktury, programów rozwoju kompetencji oraz ekosystemów wspierających innowacyjność w sektorze MŚP.

Zestawienie wskazuje, że choć bariery finansowe są istotne, to nie stanowią one głównego czynnika hamującego cyfryzację. Kluczowym ograniczeniem pozostaje deficyt kompetencji cyfrowych, a coraz większą rolę odgrywają także aspekty organizacyjne i strategiczne.

Scenariusze rozwoju sektora MŚP w kontekście cyfrowym do 2030 roku pokazują, że przyszłość zależy od działań podejmowanych „tu i teraz”. Tylko zintegrowane wsparcie – finansowe, edukacyjne i infrastrukturalne – pozwoli uniknąć fragmentaryzacji sektora i trwałego cyfrowego wykluczenia. Strategiczne decyzje najbliższych 2-3 lat zadecydują o długoterminowej pozycji konkurencyjnej polskich MŚP.

Dobór materiału badawczego

Przegląd przeprowadzono według procedury doboru celowego, uzupełnionej kontrolą kompletności w trzech bazach: Scopus, Web of Science i Google Scholar. Wyszukiwania zrealizowano w maju-sierpniu 2025 r. przy użyciu kombinacji słów kluczowych i operatorów logicznych: (“SME” OR “MSP”) AND (“digital transformation” OR “digitalisation”) AND (Poland OR Europe) AND (barriers OR benefits OR adoption OR “cloud” OR “AI” OR “IoT” OR “e-commerce”). Zakres lat ustalono na 2019-2025; pozycje z lat 2013-2014 włączano jedynie jako tło teoretyczne.

Kryteria włączenia:

Po usunięciu duplikatów i pełnej lekturze zakwalifikowano do analizy łącznie 28 pozycji speł-niających kryteria. „Studia przypadków” pierwotnie planowane w metodyce porzucono z uwagi na brak jednorodnych, publicznie dostępnych danych mikro (brak możliwości odtworzenia próby i protokołu). Zamiast tego zastosowano pogłębioną analizę jakościową treści źródeł wtórnych.

Zapowiedziane w metodyce studia przypadków zostały zastąpione analizą wtórnych studiów przypadków publikowanych w raportach instytucjonalnych (np. McKinsey, PwC, Deloitte, PIE). Oznacza to, że w artykule nie prezentujemy autorskich badań empirycznych, lecz dokonujemy syntezy dostępnych opisów wdrożeń MŚP w Polsce i Europie. Tego rodzaju podejście pozwala uchwycić zróżnicowanie doświadczeń wdrożeniowych bez ryzyka nadmiernej generalizacji z ograniczonej próby. W analizie scenariuszowej wykorzystano elementy logiki foresightu (driving forces × key uncertainties), co umożliwiło powiązanie trendów ilościowych (wskaźniki Eurostat / GUS) z jakościowymi czynnikami instytucjonalnymi i strategicznymi.

Metoda badawcza

Zastosowano jakościową, krytyczną analizę treści (qualitative content analysis). Jednostką analizy były fragmenty tekstu zawierające opisy barier, korzyści i czynników adopcji technologii przez MŚP.

Kodowanie przeprowadzono jednokoderowo (autor), w dwóch cyklach:

Nie wyznaczano rzetelności interkoderów ze względu na jednokoderowy charakter procedury; zapewniono jednak audytowalność poprzez repozytorium notatek kodujących i matrycę kategorie→źródła.

Parametryzacji statystycznej nie stosowano – źródła były heterogeniczne (różne populacje, okresy, definicje wskaźników), a celem badania był zintegrowany obraz zjawiska i synteza wniosków dla polityk publicznych (policy-oriented synthesis). Wyniki uzupełniono scenariuszami rozwoju do 2030 r., przygotowanymi techniką foresightową (logika scenariuszowa: czynniki napędowe × kluczowe niepewności), z kalibracją progów na podstawie wskaźników elementarnych (odsetek firm korzystających z chmury / ERP / AI / e-commerce).

Źródła danych

Wskaźniki elementarne (np. odsetek przedsiębiorstw korzystających z chmury / ERP / AI / e-commerce oraz poziom podstawowych umiejętności cyfrowych osób w wieku 16-74 lata) pozyskano z Eurostatu (Digital economy and society) oraz GUS. Wskaźnik Digital Intensity Index (DII) jest statystyką Eurostatu, dlatego w odwołaniach przywołujemy wyłącznie dane i tabele Eurostat. Uwaga metodyczna 1 (DESI): od 2023 r. DESI został włączony do ram „State of the Digital Decade”, a porównywalność historyczna części składowych jest ograniczona; dlatego DESI traktujemy pomocniczo (monitoring polityki na poziomie kraju), a do wnioskowania o MŚP wykorzystujemy wskaźniki elementarne (Eurostat / GUS). Uwaga metodyczna 2 (spójność wskaźników): w całym tekście ujednolicono wartości dotyczące kompetencji cyfrowych oraz DII zgodnie z najnowszymi publikacjami Eurostat / GUS cytowanymi w bibliografii.

Do analizy wykorzystano m.in.:

Dane statystyczne i wskaźniki zostały zaktualizowane do roku 2024 lub 2025, w zależności od dostępności źródeł. Analizę przeprowadzono z uwzględnieniem tła instytucjonalnego (np. programów finansowania PARP, funduszy EIB), a także zróżnicowania regionalnego (np.: luka cyfrowa obszarów wiejskich vs miejskich). Metodologia badania została oparta na analizie treści wysokiej jakości źródeł wtórnych, reprezentujących aktualny stan wiedzy na temat cyfryzacji MŚP. Połączenie danych ilościowych i jakościowych, raportów i literatury naukowej umożliwiło wiarygodne przedstawienie barier, korzyści oraz realistycznych scenariuszy rozwoju sektora do 2030 roku.

Poziom dojrzałości cyfrowej polskich MŚP

Analiza wskaźników cyfryzacji sektora MŚP w Polsce pokazuje, że choć widoczny jest postęp, to luka względem średniej UE wciąż się utrzymuje. Według raportu Komisji Europejskiej Digital Economy and Society Index (DESI) 2022, Polska uzyskała wynik 40,5 pkt, co plasowało ją poniżej średniej UE (52 pkt). Od 2023 r. wskaźnik DESI został włączony do ram „State of the Digital Decade”, a metodologia raportowania uległa zmianom, dlatego dane z lat późniejszych nie są w pełni porównywalne. Z tego względu w dalszej analizie wykorzystano przede wszystkim wskaźniki elementarne (Eurostat, GUS) opisujące faktyczne wykorzystanie technologii w sektorze MŚP. Na przykład w 2024 r. jedynie 44% Polaków w wieku 16-74 lata posiadało co najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe, wobec średniej UE na poziomie 54%.

Główne bariery transformacji cyfrowej

Na podstawie przeglądu raportów (EIB, 2025; PARP, 2023; McKinsey & Company, 2024) zidentyfikowano następujące bariery o największej częstotliwości i wpływie:

Korzyści z wdrożenia nowoczesnych technologii

Firmy, które skutecznie przeprowadziły cyfryzację, deklarują następujące efekty:

Zróżnicowanie wyników według wielkości firmy

Prognozowane scenariusze cyfryzacji do 2030 r.

Na podstawie przeprowadzonej analizy zaproponowano trzy scenariusze rozwoju cyfrowej transformacji sektora MŚP w Polsce do 2030 roku: optymistyczny, umiarkowany i pesymistyczny. Opracowano je zgodnie z logiką foresightu strategicznego (driving forces × key uncertainties), identyfikując główne czynniki napędowe: dostęp do finansowania, kompetencje cyfrowe kadr, adaptację nowych technologii (AI, chmura, IoT, BI, e-commerce) oraz ramy regulacyjne polityk unijnych i krajowych. Uwzględniono również fakt, że obecne programy wsparcia UE wygasają w 2027 r., dlatego scenariusze do 2030 r. oparto na założeniu stopniowego zwiększania udziału finansowania prywatnego i krajowego, a także partnerstw publiczno-prywatnych.

Przy opracowaniu scenariuszy rozwoju do 2030 roku zastosowano logikę foresightu strategicznego, opierając się na analizie czynników napędowych (dostęp do finansowania, kompetencje cyfrowe, adaptacja nowych technologii, otoczenie regulacyjne) oraz kluczowych niepewności (tempo wzrostu gospodarczego, ramy polityk unijnych, dynamika globalnych trendów technologicznych). Uwzględniono również fakt, że obecne programy wsparcia współfinansowane ze środków UE wygasają w 2027 roku, co w wariantach projekcji oznacza konieczność stopniowego przejścia na mechanizmy krajowe i prywatne źródła finansowania. Bariery finansowe stanowią ważny czynnik ograniczający, jednak w analizie potraktowano je równolegle z barierami kompetencyjnymi i organizacyjnymi, aby uniknąć uproszczenia sprowadzającego przyszłość cyfryzacji wyłącznie do problemu pozyskiwania grantów.

Scenariusz optymistyczny (innowacyjny skok)

W tym wariancie MŚP aktywnie korzystają z nowych technologii, wspierane przez instrumenty unijne do 2027 r., a po ich zakończeniu przez rosnące inwestycje krajowe i prywatne. Państwo tworzy stabilne ramy regulacyjne sprzyjające innowacjom, a przedsiębiorcy inwestują w rozwój kapitału ludzkiego i kompetencji cyfrowych.

Do 2030 r. przyjmuje się, że:

Transformacja cyfrowa w tym scenariuszu nie tylko poprawia efektywność przedsiębiorstw, lecz także tworzy nowe modele biznesowe i przewagi konkurencyjne, co pozwala polskim MŚP konkurować na rynkach międzynarodowych.

Scenariusz umiarkowany (ewolucyjny wzrost)

Scenariusz zakłada kontynuację stopniowej cyfryzacji. Wsparcie UE kończy się w 2027 r., a krajowe mechanizmy finansowania okazują się ograniczone. MŚP wdrażają technologie w tempie umiarkowanym, koncentrując się głównie na rozwiązaniach o bezpośrednim wpływie na redukcję kosztów i poprawę produktywności.

Do 2030 r.:

Transformacja przebiega nierównomiernie: większe firmy adaptują nowe technologie szybciej, podczas gdy mikroprzedsiębiorstwa napotykają na bariery finansowe i kompetencyjne.