ARTYKUŁ ORYGINALNY
Sankcje w sieciach powiązań
gospodarczych jako element polsko-białoruskiego konfliktu hybrydowego
Więcej
Ukryj
1
Wydział Nauk Społecznych i Humanistycznych, Zakład Socjologii, Akademia Bialska im. Jana Pawła II, Polska
Data nadesłania: 24-10-2025
Data akceptacji: 18-08-2026
Data publikacji: 21-09-2026
Autor do korespondencji
Dawid Błaszczak
Zakład Socjologii, Akademia Bialska im. Jana Pawła II, ul. Sidorska 95/97, 21-500 Biała
Podlaska, Polska
Rozprawy Społeczne/Social Dissertations 2026;20(1):234-251
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Streszczenie: Przedmiotem artykułu jest sieciowe podejście do reżimu sankcji gospodarczych, ograniczających dostęp
podmiotów gospodarczych do zasobów oraz rynków zbytu. Intencją autora jest spojrzenie na sankcje przez pryzmat operacji
hybrydowych, prowadzonych od ponad pięciu lat na granicy polsko-białoruskiej. Celem artykułu jest prezentacja wybranych
zagadnień teoretycznych z zakresu socjologii, ekonomii i bezpieczeństwa narodowego, odnoszących się do specyfiki
oraz klasyfikacji sankcji gospodarczych i konfliktu hybrydowego. W artykule przedstawiono wyniki badań, w ramach których
zidentyfikowano powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi z udziałem kapitału białoruskiego i rosyjskiego,
objętymi sankcjami zainicjowanymi przez Unię Europejską, w tym Polskę, bezpośrednio graniczącą z Republiką Białorusi
oraz Federacją Rosyjską na tzw. zewnętrznej granicy UE. Materiał i metody: Na potrzeby artykułu zastosowano analizę sieci społecznych, a ściślej programy UCINET i NetDraw,
krytyczną, a zarazem konstruktywną syntezę literatury przedmiotu oraz danych statystycznych, za pomocą których opracowano
wizualizację powiązań sieciowych. Przedstawiony materiał uzupełnia lukę w badaniach i opracowaniach odnoszących
się do społeczno-ekonomicznego wymiaru konfliktu hybrydowego na granicy polsko-białoruskiej z uwzględnieniem
genezy i kluczowych etapów konfliktu. Wyniki: Zaprezentowane struktury, będące wynikami przeprowadzonej analizy, przyjmują różnorodne konfiguracje węzłów
i połączeń między węzłami. Mamy do czynienia z sieciami o dużej gęstości i bliskości wraz ze strukturą gwiazdy oraz
aktorem o dużym stopniu węzła. Co więcej, w strukturach tych wyraźnie zarysowane jest połączenie typu most, którego
rozerwanie jest równoznaczne z rozpadem sieci na mniejsze komponenty z ograniczonym dostępem do niektórych węzłów.
W analizowanych układach sieciowych można wyróżnić również zwarte, a zarazem gęste podsieci skupiającej większość
państw Unii Europejskiej oraz podmioty z kapitałem rosyjskim i białoruskim. Należy zauważyć, że w obrębie sieci zaobserwować
można tzw. „kliki”, czyli sieci złożone z trzech lub czterech połączonych ze sobą węzłów. Analizując rozkład połączeń
warto podkreślić, że oprócz dominującego modelu gwiazdy oraz sieci o dużej gęstości oraz bliskości skrystalizowane zostały
węzły będące brokerami (pośrednikami) sieci, które odznaczają się wzmożoną aktywnością w podmiotach objętych
sankcjami. Wnioski: Z przeprowadzanych badań wynika, że sankcje ekonomiczne stanowią istotny element konfliktu hybrydowego,
a szerokie spektrum podmiotów konstruujących sieć silnych, a przy tym rozległych powiązań sankcyjnych daje podstawy
do uznania polityki sankcyjnej za skuteczną i efektywną. Istotnym elementem analizy jest m.in. uwypukleniem parametrów
sieci takich jak: stopień węzła, pośrednicy sieci, relacje typu most, powiązania silne i słabe, które pozwalają precyzyjnie
nakreślić potencjalną skuteczność sankcji w wymiarze ekonomicznym oraz politycznym, nakładanych na podbudowie powszechnie
zalegalizowanych, a przy tym akceptowanych działań skierowanych „w kontrze” do konfliktu hybrydowego.
REFERENCJE (26)
1.
Babbie, E. (2004). Badania społeczne w praktyce. Wydawnictwo Naukowe PWN.
2.
Baluk, W., Doroszko, M. (red.). (2017). Wojna hybrydowa Rosji przeciwko Ukrainie w latach 2014-2016. Wydawnictwo UMCS.
3.
Banasik, M. (2018). Wojna hybrydowa i jej konsekwencje dla bezpieczeństwa euroatlantyckiego. Difin.
4.
Bierzanek, R. Symonides, J. (2003). Prawo międzynarodowe publiczne. Wydawnictwo LexisNexis.
5.
Błaszczak, D. (2025). Sharp power w strukturze sieci polsko-białoruskiego konfliktu hybrydowego. dot.pl, 1, 44-62.
6.
Bryjka, F. (2024). Ochrona zewnętrznej granicy UE i NATO przed Rosją i Białorusią. Biuletyn PISM, 154(2964).
7.
Budnikowski, A. (2017). Ekonomia międzynarodowa. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
8.
Castells, M. (2013). Władza komunikacji. Wydawnictwo Naukowe PWN.
9.
Dyner, A. M. (2021). Unijne sankcje przeciw Białorusi. Biuletyn PISM, 53.
12.
Lepczyński, B., Pisarewicz, P. (2024). Skuteczność sankcji gospodarczych na przykładzie studium kondycji finansowej rosyjskiego sektora bankowego. Kontekst wojny z Ukrainą. Bank i Kredyt, 55(3), 287-312.
https://doi.org/10.5604/01.300....
13.
Marshall, G. (red.). (2005). Słownik socjologii i nauk społecznych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
14.
Nowakowski, J. M., Olędzka, J., Rust, M. (red.). (2021). Granica dyktatora. Polska i Białoruś wobec kryzysu granicznego. Raport IV. Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.
15.
Nowicki, M. (2015). Sankcje jako wolicjonalny środek wywierania presji na państwa naruszające ład międzynarodowy. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 406, 391-401.
https://doi.org/10.15611/pn.20....
16.
Pacek, B. (2018). Wojna hybrydowa na Ukrainie. Oficyna Wydawnicza RYTM.
17.
Pacek, B., Pacek, P. (2020). Psychologia wojny hybrydowej. Oficyna Wydawnicza RYTM.
18.
Pacek, P. (2022). Informacja i psychologia na wojnie nowej generacji. Oficyna Wydawnicza RYTM.
19.
Partycki, S. (2016). Życie społeczne w krainie liczb. Wydawnictwo KUL.
20.
Reśkiewicz, P. (2022). Wojna nowej generacji w wydaniu białoruskim. „Kryzys graniczny” wzdłuż wschodnich granic Rzeczpospolitej – studium przypadku. W: W. Śmiałek, Ł. Kominek, O. Balogh (red.), Bezpieczeństwo Europy Środkowo-Wschodniej. Perspektywa narodowa i międzynarodowa (s. 331-344). Wydawnictwo Naukowe FNCE.
21.
Skoneczny, Ł. (2015). Wojna hybrydowa – wyzwanie przyszłości? Wybrane zagadnienia. Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wydanie specjalne, 39-50.
22.
Słomczyński, K. M. (2014). Empiryczne analizy porównawcze a badania pogranicza. W: M. Zielińska, B. Trzop (red.), Transgraniczność w perspektywie socjologicznej: pogranicza i centra współczesnej Europy (s. 87-99). Lubuskie Towarzystwo Naukowe.
23.
Szacka, B. (2003). Wprowadzenie do socjologii. Oficyna Naukowa.
24.
Viasna Human Rights Center. (2026). List of political prisoners and those convicted in politically motivated criminal cases. Pobrane z:
https://prisoners.spring96.org... (data dostępu: 08.05.2026).
25.
Wojnowski, M. (2015). Mit „wojny hybrydowej”. Konflikt na terenie państwa ukraińskiego w świetle rosyjskiej myśli wojskowej XIX–XXI wieku. Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wydanie specjalne, 7-38.
26.
Żukrowska, K. (2022). Sankcje wobec Rosji i ich skuteczność. W: M. Banasik, A. Rogozińska (red.), Bezpieczeństwo geopolityczne (s. 84-110). Difin.