ARTYKUŁ ORYGINALNY
Zadania samorządu gminnego w budowaniu bezpieczeństwa energetycznego społeczności lokalnej
Więcej
Ukryj
1
Wydział Nauk Ekonomicznych, Zakład Bezpieczeństwa Narodowego, Akademia Bialska im. Jana Pawła II, Polska
Data nadesłania: 23-02-2026
Data akceptacji: 17-08-2026
Data publikacji: 21-09-2026
Autor do korespondencji
Paweł Adam Borek
Wydział Nauk Ekonomicznych/Zakład Bezpieczeństwa Narodowego, Akademia Bialska im. Jana Pawła II, Sidorska 95/97, 21-500, Biała Podlaska, Polska
Rozprawy Społeczne/Social Dissertations 2026;20(1):222-233
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Streszczenie: Gminy pełnią istotną funkcję w kształtowaniu lokalnego bezpieczeństwa energetycznego. Stan lokalnego
bezpieczeństwa energetycznego, rozumiany jako zdolność do zaspokojenia potrzeb energetycznych na szczeblu lokalnym,
jest jednym z istotnych elementów bezpieczeństwa energetycznego państwa. Gminy jednak w niewystarczającym zakresie
realizują swoje ustawowe obowiązki dotyczące zapewnienia dostaw energii elektrycznej i paliw gazowych. Celem artykułu
jest przedstawienie najważniejszych zadań gminy w zakresie bezpieczeństwa energetycznego na poziomie lokalnym oraz
możliwości przeciwdziałania potencjalnym jego zagrożeniom. Materiały i metody: W badaniu zastosowano analizę krytyczną i syntezę literatury przedmiotu oraz analizę obowiązujących
regulacji prawnych dotyczących zadań i kompetencji gmin w zakresie bezpieczeństwa energetycznego. Wykorzystano
również analizę dokumentów strategicznych i planistycznych odnoszących się do lokalnego zaopatrzenia w energię
elektryczną, paliwa gazowe i ciepło. Przeprowadzona analiza pozwoliła na identyfikację podstawowych zadań samorządu
gminnego oraz ocenę stopnia ich realizacji w kontekście zapewnienia lokalnego bezpieczeństwa energetycznego. Wyniki: Przeprowadzona analiza wykazała, że samorząd gminny odgrywa istotną rolę w zapewnieniu lokalnego bezpieczeństwa
energetycznego, w szczególności poprzez planowanie i organizowanie zaopatrzenia w energię oraz podejmowanie
działań służących ograniczaniu potencjalnych zagrożeń. Obowiązujące regulacje prawne określają zakres zadań gmin
w sposób umożliwiający realizację podstawowych obowiązków w tym obszarze. Jednocześnie stwierdzono, że praktyczna
realizacja tych zadań jest zróżnicowana, a część gmin nie wykorzystuje w pełni dostępnych instrumentów prawnych i organizacyjnych.
Ograniczenia te mogą wpływać na poziom lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, szczególnie w sytuacjach
zakłóceń dostaw energii lub wystąpienia innych zagrożeń niemilitarnych. Wnioski: Kształtowanie lokalnego bezpieczeństwa energetycznego spoczywa w znacznej mierze na samorządzie terytorialnym.
Jego zadania i obowiązki w tym zakresie zostały wystarczająco zdefiniowane, a obowiązujące regulacje prawne
pozwalają na ich efektywną realizację. Z drugiej strony wiele gmin nie wywiązuje się w pełni ze swoich ustawowych obowiązków,
powodując tym samym powstawanie zagrożeń dla bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców.
REFERENCJE (21)
1.
Derkacz, A. J. (2025). Poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego gospodarstw domowych – od idei do badań. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, 1(108), 65-71.
2.
Dobroczyńska, A., Juchniewicz, L. (2003). Przesłanki i podstawowe dylematy polskiej polityki energetycznej. Biuletyn URE, 1, 24-35.
3.
Dołęga, W. (2009). Rola wojewodów i samorządu terytorialnego w świetle obowiązujących regulacji prawnych w aspekcie bezpieczeństwa energetycznego kraju. Biuletyn URE, 5, 62.
4.
Kochanek, E. (2021). Wielowymiarowość interesów energetycznych w dobie transformacji systemowej. Wojskowa Akademia Techniczna.
5.
Koczan, M., Alkan, A. (2022). Bezpieczeństwo energetyczne a transformacja sektora elektroenergetycznego w Polsce (na przykładzie wybranych podsektorów). Wschodnioznawstwo, 16, 25-436.
https://doi.org/10.4467/208276....
6.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483).
8.
Ministerstwo Aktywów Państwowych. (2019). Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030. Pobrane z:
https://www.gov.pl/web/klimat/... (data dostępu: 28.01.2026).
10.
Molo, B. (2017). Bezpieczeństwo zaopatrzenia energetycznego – wyzwania dla polityki bezpieczeństwa Niemiec. Bezpieczeństwo. Teoria i praktyka, 1, 99-116.
11.
NIK. (2019). Lokalne bezpieczeństwo energetyczne. Informacja o wynikach kontroli NIK. Najwyższa Izba Kontroli.
12.
NIK. (2020). Lokalne bezpieczeństwo energetyczne. Wystąpienie pokontrolne. Najwyższa Izba Kontroli.
13.
Niedziółka, M. (2019). Rola państwa w kształtowaniu lokalnego bezpieczeństwa energetycznego. Wrocławskie Studia Politologiczne, 27, 13-222.
https://doi.org/10.19195/1643-....
14.
Urząd Regulacji Energetyki. (b.d.). Słownik regulacji i regulatora. Pobrane z:
https://www.ure.gov.pl (data dostępu: 28.01.2026).
15.
Szyrski, M. (2017). Rola samorządu terytorialnego w rozwoju odnawialnych źródeł energii. Analiza administracyjnoprawna. Wolters Kluwer.
16.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 1997 r. Nr 54, poz. 348).
17.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2015 r. poz. 475).
18.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1990 r. Nr 16, poz. 95).
19.
Widuch, A. (2024). Kierunki transformacji energetycznej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM). Studia Miejskie, 47, 61-75.
https://doi.org/10.25167/sm.53....
20.
Zajączkowska, M. (2020). Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo energetyczne Polski. Wybrane aspekty. Horyzonty Polityki, 11(37), 151-165.
https://doi.org/10.35765/hp.19....
21.
Żukrowska, K. (red.). (2011). Bezpieczeństwo międzynarodowe. Przegląd aktualnego stanu. Wydawnictwo IUSatTAX.