PL EN
ARTYKUŁ ORYGINALNY
Straż Ochrony Kolei w systemie bezpieczeństwa i porządku publicznego
 
Więcej
Ukryj
1
Wydział Nauk Ekonomicznych, Zakład Bezpieczeństwa Narodowego, Akademia Bialska im. Jana Pawła II, Polska
 
 
Data nadesłania: 14-04-2026
 
 
Data akceptacji: 18-09-2026
 
 
Data publikacji: 15-10-2026
 
 
Autor do korespondencji
Paweł Adam Borek   

Wydział Nauk Ekonomicznych, Zakład Bezpieczeństwa Narodowego, Akademia Bialska im. Jana Pawła II, ul. Sidorska 95/97, 21-500 Biała Podlaska, Polska
 
 
Rozprawy Społeczne/Social Dissertations 2026;20(1):291-304
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Streszczenie: Straż Ochrony Kolei (SOK) odpowiada za ochronę obszarów kolejowych w całej Polsce. Jej głównym zdaniem jest ochrona zdrowia i życia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, a także ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego na szlakach, stacjach i dworcach kolejowych oraz w pociągach i innych pojazdach kolejowych. Głównym celem niniejszego artykułu jest ukazanie znaczenia tej formacji w systemie bezpieczeństwa państwa. Materiał i metody: Analizie poddano akty normatywne, nieliczną literaturę przedmiotu oraz źródła internetowe. Przedstawiono strukturę organizacyjną, historię, cele, zadania i uprawnienia SOK. Ukazano również jej współpracę z innymi podmiotami systemu bezpieczeństwa państwa. Wyniki: SOK pełni bardzo ważną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa niemilitarnego oraz ochrony obszarów kolejowych. Główną rolą jest ochrona zdrowia i życia ludzi, mienia na obszarze kolejowym, ochrona linii kolejowych, dworców oraz przewozów strategicznych. Zajmuje więc bardzo ważne miejsce w systemie bezpieczeństwa państwa. Wnioski: Główną rolą SOK jest ochrona życia i zdrowia pasażerów oraz mienia na terenach kolejowych. Straż Ochrony Kolei odpowiada za bezpieczeństwo transportu kolejowego w Polsce. Jej głównym zadaniem jest ochrona linii kolejowych, dworców oraz przewozów strategicznych. W celu realizacji swoich zadań ustawowych Straż Ochrony Kolei ściśle współpracuje z Policją, Strażą Graniczną, Żandarmerią Wojskową, organami Krajowej Administracji Skarbowej i Inspekcją Transportu Drogowego. Jako formacja uzbrojona i umundurowana zajmuje zatem bardzo istotne miejsce w systemie bezpieczeństwa i ochronie porządku publicznego państwa. Jej rola w tym systemie będzie w przyszłości rosnąć, biorąc pod uwagę zwłaszcza dywersyjno-hybrydowe działania Federacji Rosyjskiej, wymierzone w państwo polskie.
REFERENCJE (32)
1.
Atlas Poland. (2024). Historia kolei na ziemiach polskich: wpływ rozbudowy linii kolejowych na rozwój gospodarczy i społeczny. Pobrane z: https://www.atlas-poland.pl/fi... (data dostępu: 26.04.2026).
 
2.
Cichy A., Zagórny D., Siguencia, L. O. (2019). Rola Straży Ochrony Kolei w zarządzaniu kryzysowym. Instytut Badań i Innowacji w Edukacji.
 
3.
Colpofer. (b.d.). About us. Pobrane z: https://www.colpofer.org/en/ab... (data dostępu: 21.08.2026).
 
4.
DGWSK. (1920). Wojskowa Straż Kolejowa 1918-1920 (szkic monograficzny). Dowództwo Główne Wojskowej Straży Kolejowej.
 
5.
Hałyk, J. (2012). Straż Ochrony Kolei w służbie społeczeństwu. Wydawnictwo KUL.
 
6.
Krause, A. (2025). Incydent na kolei pod Puławami. Pociąg uszkodzony. Pobrane z: https://wydarzenia.interia.pl/... (data dostępu: 27.04.2026).
 
7.
Mazur, K. (2008). Straż Ochrony Kolei Wczoraj i Dziś 1918-2008. Komenda Główna Straży Kolei.
 
8.
Mątecki, K. (2020). GOI SOK. Special Ops. Pobrane z: https://www.special-ops.pl/art... (data dostępu: 13.04.2026).
 
9.
Mątecki, K. (2025). Komenda Główna Straży Ochrony Kolei i Jednostka Wojskowa AGAT podpisały porozumienie. Special Ops. Pobrane z: https://www.special-ops.pl/art... (data dostępu: 13.04.2026).
 
10.
Moch, N. (2024a). Bezpieczeństwo państwa. W: Encyklopedia Bezpieczeństwa Narodowego. Wojskowa Akademia Techniczna. Pobrane z: https://encyklopedia.revite.pl..., (data dostępu: 09.04.2026).
 
11.
Moch, N. (2024b). System bezpieczeństwa narodowego (państwa). W: Encyklopedia Bezpieczeństwa Narodowego. Wojskowa Akademia Techniczna. Pobrane z: https://encyklopedia.revite.pl... (data dostępu: 09.04.2026).
 
12.
RCB. (b.d.). Infrastruktura krytyczna. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Pobrane z: https://www.gov.pl/web/rcb/inf... (data dostępu: 27.04.2026).
 
13.
SOK. (b.d.-a). Historia. Straż Ochrony Kolei. Pobrane z: https://kgsok.pl/historia/ (data dostępu: 09.04.2026).
 
14.
SOK. (b.d.-b). Schemat organizacyjny. Straż Ochrony Kolei. Pobrane z: https://kgsok.pl/schemat-organ... (data dostępu: 09.04.2026).
 
15.
SOK. (b.d.-c). Colpofer. Straż Ochrony Kolei. Pobrane z: https://kgsok.pl/wspolpraca-mi... (data dostępu: 10.04.2026).
 
16.
Special Ops. (2026). SOK i 25 Brygada Kawalerii Powietrznej zacieśniają współpracę. Pobrane z: https://www.special-ops.pl/art... (data dostępu: 13.04.2026).
 
17.
Stec, K. (2018). Kierowanie obroną państwa – najistotniejsze uwarunkowania prawne. Bezpieczeństwo Narodowe, 41, 55-77.
 
18.
Zgorzelski, R. (2026). To nie tylko transport. Kolej dużych prędkości buduje siłę państwa. Nowy Ład. Pobrane z: https://nlad.pl/to-nie-tylko-t... (data dostępu: 14.04.2026).
 
19.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 114, poz. 946).
 
20.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie określenia umundurowania, legitymacji, dystynkcji i znaków identyfikacyjnych funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei (Dz. U. z 2014 r. poz. 1593).
 
21.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 września 2004 r. w sprawie form współdziałania Straży Ochrony Kolei z organami kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 200, poz. 2056).
 
22.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposobu organizacji Straży Ochrony Kolei (Dz. U. z 2004 r. Nr 164, poz. 1718).
 
23.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie form współdziałania Straży Ochrony Kolei z Żandarmerią Wojskową (Dz. U. z 2004 r. Nr 122, poz. 1270).
 
24.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2004 r. w sprawie współdziałania straży ochrony kolei z Policją, Strażą Graniczna i Inspekcją Transportu Drogowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2262).
 
25.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 września 2003 r. w sprawie określenia przypadków, w których funkcjonariusze straży ochrony kolei mogą wykonywać swoje zadania poza obszarem kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 181, poz. 1775).
 
26.
Ustawa z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 789).
 
27.
Ustawa z dnia 13 marca 1934 roku o Ochronie Porządku na Kolejach Użytku Publicznego (Dz. U. z 1934 r. Nr 43, poz. 285).
 
28.
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2012 r. poz. 992, 1000, 1479, 1544, 1564, 1592).
 
29.
Ustawa z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach (Dz. U. z 1960 r. Nr 54, poz. 310, 311).
 
30.
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 roku o transporcie kolejowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 96, poz. 590, 591).
 
31.
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2000 r. poz. 1311).
 
32.
Załącznik do Decyzji Nr 12/2017 Komendanta Głównego Straży Ochrony Kolei z dnia 20 kwietnia 2017 r. Zasady prowadzenia przez Straż Ochrony Kolei czynności wyjaśniających wynikających z nałożonych zadań i przyznanych uprawnień określonych w art. 60 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym.
 
eISSN:2657-9332
Journals System - logo
Scroll to top