Streszczenie: Celem artykułu jest analiza wybranych społecznych i gospodarczych konsekwencji
transformacji cyfrowej w Polsce oraz identyfikacja głównych szans, zagrożeń
i nierówności związanych z rozwojem technologii cyfrowych i sztucznej inteligencji w obszarze
komunikacji publicznej, rynku pracy i dobrostanu jednostki. Materiał i metody: Artykuł ma charakter przeglądowy i diagnostyczny. Wykorzystano krytyczny przegląd literatury oraz
analizę danych zastanych pochodzących z raportów Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), Polskiego Instytutu Ekonomicznego
(PIE), Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK), Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
(OECD) i Eurostatu, a także danych odnoszących się do poziomu cyfryzacji i wykorzystania AI w Polsce oraz Unii Europejskiej. Wyniki: Analiza wskazuje na nierównomierny przebieg transformacji cyfrowej w Polsce. Rozwój usług cyfrowych dla
konsumentów współistnieje z niższym wykorzystaniem zaawansowanych technologii w przedsiębiorstwach, szczególnie
w sektorze MŚP. Transformacja zwiększa dostęp do informacji, automatyzację i możliwości komunikacji, ale wiąże się także
z przeciążeniem informacyjnym, ryzykiem pogorszenia dobrostanu, polaryzacją rynku pracy i nierównym rozkładem
kosztów społecznych. W komunikacji publicznej i instytucjach zwiększa znaczenie przejrzystości oraz kontroli, a dane NASK
wskazują na intensywne korzystanie z internetu przez młodzież i trudności z ograniczeniem czasu korzystania z telefonu. Wnioski: Ochrona indywidualnej autonomii wymaga rozwijania kreatywności, odporności poznawczej i krytycznej analizy
informacji, a także przejrzystości w działaniu sztucznej inteligencji oraz odpowiedzialności instytucjonalnej. Sukces tej
transformacji zależy od znalezienia równowagi między korzyściami gospodarczymi a dobrostanem społecznym.
REFERENCJE(43)
1.
Agbabiaka, O., Ojo, A., Connolly, N. (2025). Requirements for trustworthy AI-enabled automated decision-making in the public sector: A systematic review. Technological Forecasting and Social Change, 215, 124076. https://doi.org/10.1016/j.tech....
Gmyrek, P., Berg, J., Bescond, D. (2025). Generative AI and Jobs: An Analysis of Potential Effects on Global Employment. Gospodarka Narodowa. The Polish Journal of Economics, 323(3), 6-30. https://doi.org/10.33119/GN/20....
GUS. (2025). Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2025 r. Główny Urząd Statystyczny. Pobrane z: https://stat.gov.pl/obszary-te... (data dostępu: 24.08.2026 r.).
Korgul, K., Witczak, J., Święcicki, I. (2024). AI na polskim rynku pracy. Polski Instytut Ekonomiczny. Pobrane z: https://pie.net.pl/wp-content/... (data dostępu: 24.08.2026 r.).
Lahusen C., Maggetti M., Slavkovik M. (2024). Trust, trustworthiness and AI governance. Scientific Reports, 14, 20752. https://doi.org/10.1038/s41598....
Lane, M., Saint-Martin, A. (2021). The impact of Artificial Intelligence on the labour market: What do we know so far?. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, 256. https://doi.org/10.1787/7c8957....
Ładna, A., Kamiński, K., Roślaniec, K., Wrońska, A., Błażej, M., Jankiewicz, A., Konopczyński, F., Nawrot, M. (2025). Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców – raport badawczy. NASK – Państwowy Instytut Badawczy.
Masoud, R. H. (2025). The Attention Economy and the Collapse of Cognitive Autonomy. The Denny Center for Democratic Capitalism. Georgetown Law. Pobrane z: https://www.law.georgetown.edu... (data dostępu: 30.05.2026 r.).
Ministerstwo Cyfryzacji. (2024). Krajowy plan działania do programu polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie do 2030 r.” Załącznik do uchwały nr 125 Rady Ministrów z dnia 22 października 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 989). Pobrane z: https://www.gov.pl/web/cyfryza... (data dostępu: 30.05.2026 r.).
Modrzyński, R. J. (2026). Loot boxes – gambling-like mechanisms hidden in digital games A narrative review of psychological processes, addiction risk, and regulation. Rozprawy Społeczne, 20(1), 1-10. https://doi.org/10.29316/rs/21....
Montanari, F. (2025). ChatGPT and the others: Artificial intelligence, social actors, and political communication: A tentative sociosemiotic glance. Semiotica, 2025(262), 189-212. https://doi.org/10.1515/sem-20....
Myjak, T. (2026). Practical approaches to the perception of innovation by final-year students. Rozprawy Społeczne, 20(1), 46-54. https://doi.org/10.29316/rs/21....
Piotrowska, M., Jurys, T., Bortel, J., Janusiewicz, J., Wagner-Tomaszewska, T., Grajek, M. (2026). Exploring the differences between young and middle-aged adults in intrinsic motivation towards healthy behaviours and mental health: cross-sectional study. Rozprawy Społeczne, 20(1), 24-34. https://doi.org/10.29316/rs/21....
Salari, N., Beiromvand, M., Hosseinian-Far, A., Habibi, J., Babajani, F., Mohammadi, M. (2025). Impacts of generative artificial intelligence on the future of labor market: A systematic review. Computers in Human Behavior Reports, 18, 100652. https://doi.org/10.1016/j.chbr....
Stage, C. (2013). The online crowd: a contradiction in terms? On the potentials of Gustave Le Bon’s crowd psychology in an analysis of affective blogging. Distinktion: Scandinavian Journal of Social Theory, 14(2), 211-226. https://doi.org/10.1080/160091....
Śledziewska, K., Włoch, R. (2024). Polish SMEs on the road to Industry 4.0 – opportunities, challenges and barriers to innovation. International Business and Global Economy, 43, 51-75. https://doi.org/10.26881/ibage....
Śledziewska, K., Włoch, R. (2020). Gospodarka cyfrowa. Jak nowe technologie zmieniają świat. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.97....
Tsvetkova, M., Yasseri, T., Pescetelli, N., Werner T. (2024). A new sociology of humans and machines. Nature Human Behaviour, 8(10), 1864-1876. https://doi.org/10.1038/s41562....
Twenge, J. M., Joiner, T. E., Rogers, M. L., Martin, G. N. (2018). Increases in depressive symptoms, suicide-related outcomes, and suicide rates among U.S. adolescents after 2010 and links to increased new media screen time. Clinical Psychological Science, 6(1), 3-17. https://doi.org/10.1177/216770....
Wilczyńska, M., Walenia, A., Dąbek, A., Sałabura, D., Kot, H. (2024). Potential impact of artificial intelligence on small and medium enterprises innovation in the EU: A perspective from Poland. Markets, Globalization & Development Review, 9(2), 2. https://doi.org/10.23860/MGDR-....
Vadie, A. S., Lipták, K. (2023). Industry 4.0: New challenges for the labor market and working conditions as a result of emergence of robots and automation. Studia Ekonomiczne i Regionalne, 16(3), 434-445. https://doi.org/10.2478/ers-20....
Zdun, M. (2023). Rewolucja przemysłowa 4.0 jako nowy kontekst alienacji w życiu społeczno-gospodarczym. Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 37(2), 36-48. https://doi.org/10.24917/20801....
Zieliński, J. (2024). Przeciążenie informacyjne we współczesnym procesie edukacyjnym człowieka. Kultura – Przemiany – Edukacja, 14-15, 114-128. https://doi.org/10.15584/kpe.2....
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.