Wstęp

Organizacje pozarządowe (NGO) to instytucje, które działają niezależnie od rządu i mają na celu realizację konkretnych misji społecznych, środowiskowych, a także charytatywnych. Ich forma i zakres działań mogą różnić się w zależności od kontekstu społecznego i kulturowego, w jakim funkcjonują (Jakubczak-Krawczyńska, 2023, s. 8).

Pod koniec XX wieku NGO, początkowo skupione na pomocy społecznej, zaczęły odgrywać coraz większą rolę w polityce, co wzbudziło również rosnące zainteresowanie badaczy w Polsce i na świecie (Kucharska, 2020, s. 32; Abiddin i in., 2022, s. 1). Stanowią one bardzo istotny, dynamicznie rozwijający się sektor, mieszczący się obok sektora prywatnego i państwowego, który nastawiony jest na działalność społeczną, a nie na osiąganie zysku (Dziob-Zadworna, 2025, s. 107; Chaskin, Greenberg, 2015, s. 248).

NGO są silnie osadzone w lokalnym środowisku społecznym i kulturowym, a ich rolą jest wspieranie rozwoju lokalnego, aktywizacja społeczności lokalnej, kształtowanie więzi i relacji między ludźmi oraz wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego (Adamowicz, 2015, s. 11; Skalska, Koskowski, 2017, s. 68).

Jako ważni interesariusze rozwoju lokalnego NGO mogą wzmacniać skuteczność i uzupełniać działania samorządu poprzez sygnalizowanie potrzeb społecznych, współtworzenie celów oraz współrealizację inicjatyw na rzecz mieszkańców. Efektywnie działający samorząd, budując z nimi partnerskie relacje i wykorzystując lokalny potencjał endogeniczny, jest w stanie szybciej i trafniej dobierać narzędzia rozwojowe oraz reagować na wyzwania pojawiające się w otoczeniu (Marks--Bielska i in., 2020, s. 330; Adamowicz, Zwolińska-Ligaj, 2021, s. 41-42; Anheier, Toepler, 2022, s. 4; Andrew i in., 2020, s. 53).

W tym ujęciu NGO mogą stanowić istotny element wsparcia społecznego, ponieważ odpowiadają na potrzeby grup wymagających pomocy oraz tworzą przestrzeń aktywności obywatelskiej, edukacyjnej i rozwojowej. W literaturze międzynarodowej wskazuje się, że organizacje społeczeń-stwa obywatelskiego mogą wnosić wartość dodaną w porównaniu z podmiotami publicznymi i komercyjnymi, m.in. poprzez budowanie kapitału społecznego, wzmacnianie relacji lokalnych oraz rozwijanie zaangażowania obywatelskiego. Z ekonomicznego punktu widzenia ich działalność można więc analizować jako formę inwestowania w zasoby społeczne i ludzkie, szczególnie wtedy, gdy obejmuje edukację, szkolenia, wolontariat oraz działania wzmacniające kompetencje młodych osób (Wæraas i in., 2024, s. 758, 760; Anheier, 2023, s. 1116; de Morais Holanda i in., 2023, s. 1122).

NGO wspierają rozwój lokalnych społeczności, angażując się w pomoc osobom wykluczonym, z niepełnosprawnościami, dzieciom i młodzieży, m.in. poprzez organizację szkoleń, wsparcie w poszukiwaniu pracy, rozwijanie pasji i zainteresowań, a także budowanie świadomości obywatelskiej, dzięki czemu przyczyniają się do wzmacniania potencjału społecznego i aktywności obywateli (Ochyra i in., 2024, s. 74-75; Lendzion, 2024, s. 108). Działalność NGO przyciąga wiele osób, których motywacją często jest potrzeba wywierania wpływu, budowania więzi z innymi, uzyskania uznania społecznego, poszerzania wiedzy oraz wzmacniania poczucia własnej wartości, która może być definiowana jako potrzeba samorealizacji (Smoleńska, Tomaszewska, 2022, s. 39).

Pojęcie samorealizacji jest uznawane za potrzebę najwyższego szczebla w hierarchii potrzeb Maslowa. Odnosi się ono do dążenia jednostki do pełnego wykorzystania własnego potencjału oraz rozwijania zainteresowań i kompetencji. Jednocześnie jej realizacja wymaga nie tylko samego pragnienia rozwoju, lecz także warunków, które umożliwiają podejmowanie działań i podtrzymywanie motywacji (Wygnańska, Kostrzyńska, 2025, s. 18-19).

W niniejszym artykule samorealizacja młodzieży została ujęta przede wszystkim w perspektywie ekonomii społecznej jako proces rozwijania zasobów istotnych dla dalszej edukacji, aktywności zawodowej i społecznej. Takie ujęcie nawiązuje do teorii kapitału ludzkiego, zgodnie z którą wiedza, umiejętności i kompetencje mogą być traktowane jako zasoby zwiększające możliwości jednostki w edukacji i na rynku pracy. W tym kontekście wsparcie NGO można analizować jako działanie sprzyjające rozwojowi kapitału ludzkiego i społecznego młodych osób (Schultz, 1961; Becker, 1964).

Potrzeba samorealizacji jest niezwykle ważna w życiu ludzi, a jej odbiór jest różny w zależności od pokolenia. Jedną z grup, które chcą rozwijać potrzebę samorealizacji, jest społeczność pokolenia Z. To grupa młodego pokolenia, która często jest utożsamiana z innym spojrzeniem na świat, prezentująca inne postawy, wartości i oczekiwania (Duda-Machejek, 2024, s. 95). Cenią oni w sobie rozwój osobisty, a nowe technologie są im bliskie (Dolot, 2018, s. 46-47). Większość przedstawicieli tej generacji dopiero wchodzi na rynek pracy, wnosząc świeże spojrzenie na karierę i oczekiwania wobec środowiska zawodowego. Dorastając z mediami elektronicznymi, są od nich silnie uzależ-nieni, a dzięki mobilności i znajomości języków obcych swobodnie podejmują wyzwania zawodowe na całym świecie, często korzystając z Internetu do pracy i nauki (Pham i in., 2024, s. 1).

W działalność organizacji pozarządowych coraz częściej zaangażowane są osoby do 30. roku życia, również w warunkach niestabilności gospodarczej. Co więcej, młodzi ludzie oceniają zdobyte w tego typu organizacjach umiejętności jako przydatne w dalszym rozwoju edukacyjnym, zawodowym i społecznym (Dąbrowski, Jaśkiewicz, Stępnik, 2024; Charycka i in., 2024, s. 4; Morrison i in., 2025; Schoon i in., 2025, s. 1).

Metodyka badań

Głównym celem artykułu była ocena znaczenia wsparcia udzielanego przez wybraną organizację pozarządową dla procesu samorealizacji i rozwoju osobistego badanych przedstawicieli młodzieży pokolenia Z. Sformułowano szereg pytań badawczych: Jakie znaczenie ma potrzeba samorealizacji dla młodzieży pokolenia Z oraz w jakich obszarach przejawia się ona najczęściej? Jak młodzież pokolenia Z ocenia wsparcie udzielane przez organizację pozarządową (finansowe i merytoryczne) oraz jakie są sposoby wykorzystania otrzymanych środków? W jakim stopniu współ-praca z organizacją pozarządową wpływa na rozwój kompetencji młodzieży pokolenia Z oraz jakie bariery ograniczają ich rozwój i samorealizację?

W oparciu o pytania badawcze sformułowano hipotezę: Współpraca z badaną organizacją pozarządową oraz otrzymywane w jej ramach wsparcie stanowią istotny czynnik sprzyjający procesowi samorealizacji i rozwoju osobistego przedstawicieli młodzieży z pokolenia Z, mimo występowania u nich barier, tj. brak czasu i ograniczenia finansowe.

Na podstawie ww. pytań sformułowano cele szczegółowe:

Badania zrealizowano w oparciu o analizę danych wtórnych oraz wyników badań własnych. Dane wtórne pochodziły z raportu „Sektor non-profit w 2022 roku” Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Badania własne przeprowadzono za pomocą kwestionariusza ankiety w wybranej organizacji pozarządowej wśród 31 wolontariuszy urodzonych między 1997 a 2010 rokiem. Badana organizacja funkcjonuje w środowisku lokalnym i regionalnym od 1999 r., a jej działalność koncentruje się przede wszystkim na wspieraniu dzieci, młodzieży oraz studentów z powiatu o niskim poziomie rozwoju Warmii i Mazur. Istotnym elementem jej aktywności są programy stypendialne adresowane do młodych osób kontynuujących edukację, wykazujących aktywność społeczną oraz znajdujących się w sytuacji wymagającej wsparcia. Organizacja łączy pomoc finansową z działaniami edukacyjnymi i rozwojowymi, obejmującymi m.in. szkolenia, inicjatywy lokalne, działania wolontariackie oraz przedsięwzięcia wzmacniające kompetencje społeczne i organizacyjne młodzieży. Jej specyfika polega więc na łączeniu funkcji pomocowej, edukacyjnej i aktywizującej, co ma znaczenie dla interpretacji wyników badania, ponieważ respondenci korzystali zarówno ze wsparcia materialnego, jak i merytorycznego.

Kwestionariusz ankiety obejmował zarówno pytania zamknięte, jak i pytanie otwarte. , Pytania otwarte umożliwiły respondentom swobodne opisanie wpływu wsparcia organizacji na rozwijanie hobby i samorealizację. Odpowiedzi te wykorzystano do analizy jakościowej stanowiącej uzupełnienie wyników analizy ilościowej.

Kwestionariusz ankiety miał charakter autorski i został przygotowany na potrzeby niniejszego badania w oparciu o cel badań oraz analizę literatury. Obejmował pytania dotyczące znaczenia samorealizacji, sposobów w jaki może zostać osiągana, oceny wsparcia finansowego i merytorycznego, wykorzystania otrzymanych środków, kompetencji rozwijanych dzięki współpracy z organizacją oraz barier ograniczających rozwój młodych osób. Dobór próby miał charakter celowy, ponieważ badaniem objęto osoby spełniające określone kryteria: przynależność do pokolenia Z, współpraca z badaną organizacją oraz korzystanie w ostatnich dwóch latach zarówno ze wsparcia finansowego, jak i merytorycznego. Ze względu na niewielką liczebność próby oraz objęcie badaniem jednej organizacji wyniki należy traktować jako studium przypadku.

Większość uczestników badania to kobiety (71%), a przeważająca część (61,3%) urodziła się w latach 1997-2003. Około jedna trzecia badanych (32,3%) współpracowała ponadto z tą organizacją od 2 do 4 lat, podczas gdy nieco mniejsza część badanych (29,0%) współpracowała z nią ponad 5 lat. W kontekście statusu edukacyjno-zawodowego, większość respondentów to studenci (48,4%), z czego niemalże 20% jednocześnie pracowało. Ponadto, prawie 20% uczestników to uczniowie, z czego ponad 12% pracowało.

Wyniki badań

W 2022 r. w Polsce aktywnie działało 115,5 tys. zarejestrowanych NGO, co stanowi wzrost o 14,7% względem 2014 r. Najwięcej organizacji koncentrowało swoją działalność wokół sportu, turystyki i rekreacji (24,5%), ale znaczący odsetek działał również w obszarach ważnych z perspektywy rozwoju młodych ludzi – tj. edukacja i wychowanie (8,9%) czy rozwój lokalny (społeczny i ekonomiczny) (7,5%). Może to świadczyć o tym, że NGO nie tylko odpowiadają na potrzeby róż-nych grup społecznych, ale także aktywnie wspierają proces edukacyjny, społeczny i obywatelski młodzieży (GUS, 2024). Jak wynika z danych przedstawionych w raporcie główną grupą osób, na rzecz do których podejmowane są przez NGO działania są dzieci i młodzież (70%)¹ (Charycka i in., 2024, s. 41).

Na podstawie wyników badań własnych można wskazać, że młodzież objęta badaniem była aktywna w realizowaniu własnych celów i pasji. Ponad połowa respondentów (54,8%) podejmowała takie działania czasami, natomiast 41,9% robiło to regularnie. Samorealizacja była przez badanych najczęściej utożsamiana z dalszą nauką (80,6%), rozwijaniem hobby (77,4%), a także uczestnictwem w kursach i szkoleniach.

W tym ujęciu badana organizacja może być analizowana jako przykład środowiska wspierającego rozwój młodzieży. Stwarzała ona możliwości sprzyjające samorealizacji respondentów oraz kształtowaniu systemu wartości, a równocześnie stanowiła przestrzeń umożliwiającą podejmowanie aktywności prospołecznej i obywatelskiej. Badana organizacja oferowała zróżnicowane formy wsparcia (zarówno wsparcie finansowe, jak i merytoryczne), a na podstawie opracowanych wyników badań można wskazać, które z tych obszarów są dla badanych najbardziej istotne (Rycina 1).

Rycina 1

Stopień istotności poszczególnych rodzajów wsparcia oferowanych przez organizację Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.

Zdecydowana większość badanych przeznaczyła otrzymane środki finansowe na cele wspierające edukację i codzienne funkcjonowanie – najczęściej na zakup książek (64,5%), pokrycie kosztów utrzymania podczas studiów (58,1%) oraz zakup sprzętu elektronicznego, tj. laptop, telefon czy słuchawki (51,6%). Potwierdzają to także wypowiedzi badanych. Jedna z osób badanych podkreśliła: „dzięki stypendium miałam więcej czasu wolnego i dzięki temu mogłam realizować swoje hobby”. Potwierdza to, że pomoc finansowa nie tylko umożliwiała zakup konkretnych dóbr czy usług, ale również może ograniczać presję ekonomiczną, tworząc warunki do rozwoju zainteresowań. Na podstawie wyników można było zauważyć, że młodzież koncentrowała się przede wszystkim na inwestowaniu w rozwój edukacyjny oraz praktyczne narzędzia wspierające naukę. Co istotne, aż 90,3% uczestników badania uznało, że otrzymane wsparcie finansowe było dla nich wystarczające. Tylko 9,7% wyraziło opinię, że pomoc ze strony organizacji była raczej niewystarczająca.

Oprócz wsparcia materialnego ważnym elementem działań organizacji według badanych były działania edukacyjne. Z przedstawionych danych wynika, że badani najwyżej oceniali wsparcie merytoryczne związane z rozwojem kompetencji i przygotowaniem do przyszłości zawodowej. Szczególnie często wskazywano chęć zdobycia umiejętności ułatwiających znalezienie pracy (74,2% „zdecydowanie ważny”), bycia wolontariuszem oraz pomoc innym (71%), a także opanowanie nowych umiejętności (71%).

Tematyka oferowanych szkoleń miała również wpływ na poziom zainteresowania uczestników i ich ocenę wartości współpracy z organizacją. Młodzież została poproszona o ocenę zainteresowania poszczególnymi zakresami tematycznymi szkoleń, oferowanymi przez badaną organizację, w skali od 1 (najmniej interesujące) do 4 (najbardziej interesujące). Najbardziej interesujące szkolenia według badanych odbywały się z zakresu technik prezentacji – aż 83,9% respondentów oceniło je na poziomie 3 lub 4, co może świadczyć o tym, że uczestnicy wybierali je ze względu na ich praktyczny charakter oraz postrzegali rozwój kompetencji wystąpień publicznych jako ważny i wart pogłębienia. Wysoko oceniono również szkolenia z komunikacji społecznej (48,4% – ocena 4) oraz negocjacji (54,8% – ocena 4).

Najniżej oceniono tematy szkoleń związane z ekologią i ochroną środowiska – odpowiednio 32,3% i 29% respondentów przyznało im ocenę 1 lub 2. Może to wskazywać na to, że w obecnej formie zagadnienia te nie trafiały w oczekiwania badanych lub wymagają lepszego dopasowania do perspektywy młodego pokolenia. Tylko 22,6% respondentów było zdania, że działalność organizacji nie miała w tym zakresie większego znaczenia.

Dzięki analizie wyników respondenci deklarowali, że organizacja przyczyniała się do rozwoju wielu kluczowych kompetencji u młodych ludzi (Rycina 2). Młodzież pokolenia Z zadeklarowała, że dzięki uczestnictwu w działaniach organizowanych przez organizację rozwinęła swoje kompetencje w zakresie umiejętności organizacji wydarzeń (67,7%), chęci nauki (61,3%), nastawienia na osiąganie celów (61,3%) oraz samodzielności (58,1%).

Rycina 2

Kompetencje rozwinięte przez młodzież pokolenia Z dzięki uczestniczeniu w działaniach organizacji pozarządowej Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.

Zdecydowana większość respondentów (96,8%) podkreślała, że kompetencje nabyte podczas współpracy z organizacją miały pozytywny wpływ na ich dalszy rozwój, co może oznaczać, że nabyte umiejętności były przez respondentów postrzegane jako praktyczne i możliwe do wykorzystania poza działalnością organizacji. Dodatkowo, znacząca liczba respondentów (87,1%) przyznała, że wsparcie udzielane przez organizację stanowiło istotny czynnik motywujący do kontynuowania nauki na studiach, co może potwierdzać ważną rolę w stymulowaniu dalszego kształcenia się i rozwoju osobistego. Ponadto, prawie wszyscy ankietowani (96,8%) wyrażali przekonanie, że zdobyte dzięki organizacji kompetencje mogą wpłynąć na ich szanse na przyszłą karierę zawodową, co może świadczyć o pozytywnej ocenie działań organizacji przez badanych.

Podejmowanie działań mających na celu wspieranie zaspokajania potrzeby rozwoju wiązało się często z licznymi barierami ze strony młodzieży, które mogą ten proces spowolnić lub uniemoż-liwić (Rycina 3).

Rycina 3

Problemy towarzyszące samorealizacji Źródło: opracowanie na podstawie badań własnych.

Z przeprowadzonego badania wynika, że młodzi ludzie posiadają silną motywację do rozwoju, jednak bariery tj. brak zasobów finansowych i czasowych, mogą ograniczać ich możliwości samorealizacji. Młodzi ludzie twierdzili, że w ich dążeniu do samorealizacji rzadziej występowała bariera braku chęci rozwoju. To sugeruje, że ich motywacja do rozwoju osobistego była silna lub przynajmniej bardziej dominująca niż inne czynniki ograniczające.

Działalność badanej organizacji nie tylko odpowiada na konkretne potrzeby edukacyjne czy materialne młodzieży, ale przede wszystkim stwarza przestrzeń do rozwoju pasji, kompetencji i osobistych aspiracji. Młodzi ludzie postrzegają różnorodne formy edukacji i rozwoju zawodowego jako kluczowe elementy samorealizacji – dalszą naukę (80,7%), rozwijanie hobby (77,4%), uczestnictwo w zajęciach językowych (61,3%), kursach (58,1%) i szkoleniach (54,8%). Perspektywę tę pogłębiają odpowiedzi respondentów udzielone w pytaniu otwartym dotyczącym wpływu badanej organizacji na rozwijanie hobby. Jedna z osób wskazała, że organizacja „stworzyła przestrzeń do działania, pozwoliła na próbowanie nowych rzeczy, a tym samym odkrywanie nowych hobby, umożliwiła wymianę doświadczeń z innymi osobami, pomogła finansować wydatki”. Wypowiedź ta potwierdza, że wsparcie organizacji miało nie tylko wymiar materialny, lecz także społeczny i motywacyjny, sprzyjając podejmowaniu nowych aktywności oraz wzmacnianiu poczucia sprawczości młodych ludzi.

Dyskusja

Na podstawie wyników badań własnych można wnioskować, że badani respondenci pozytywnie oceniali wsparcie oferowane przez badaną organizację, szczególnie wtedy, gdy sprzyjało ono ich rozwojowi osobistemu i edukacyjnemu. Wnioski te są spójne z badaniami przeprowadzonymi przez Dolot (2018, s. 46-47), która wskazuje, że przedstawiciele pokolenia Z wysoko cenią samorozwój, a nowe technologie stanowią dla nich naturalne środowisko funkcjonowania². Jednocześnie młodzi są skłonni pozostawać dłużej u jednego pracodawcy, o ile praca daje im poczucie sensu i możliwość samorealizacji. W badanej grupie młodzieży pokolenia Z samorealizacja była najczęściej łączona z dalszą nauką, rozwijaniem hobby oraz udziałem w kursach i szkoleniach. Potwierdza to, że młodzi ludzie postrzegają rozwój osobisty przede wszystkim przez pryzmat dzia-łań praktycznych, edukacyjnych i kompetencyjnych.

W tym kontekście badana organizacja może być analizowana jako środowisko wspierające rozwój młodzieży objętej badaniem. Jej znaczenie nie ogranicza się wyłącznie do przekazywania pomocy finansowej, lecz obejmuje także tworzenie przestrzeni do aktywności społecznej, budowania relacji, rozwijania kompetencji i wzmacniania poczucia sprawczości. W badanej grupie szczególnie widoczne były dwa wzajemnie uzupełniające się wymiary wsparcia: materialny oraz merytoryczny. Pierwszy z nich zmniejszał bariery ekonomiczne, drugi natomiast sprzyjał rozwijaniu umiejętności potrzebnych w dalszej edukacji, pracy zawodowej i działalności społecznej.

Znaczenie wsparcia merytorycznego znajduje potwierdzenie w badaniach Dolińskiej, Grabowskiej oraz Nahajowskiej (2016, s. 39-40)³, według których wolontariat (rozumiany jako forma współpracy i zaangażowania w działania organizacji (w tym NGO)) może ułatwiać wejście na rynek pracy przede wszystkim poprzez zdobycie praktycznych umiejętności (16,3%) oraz wzmocnienie CV jako mocnej strony życiorysu (16,3%). Istotne znaczenie przypisywano także możliwości nawiązania cennych kontaktów (15,7%) i zdobycia doświadczenia oczekiwanego przez pracodawców (13,9%), a w dalszej kolejności rozwijaniu współpracy (10,8%) oraz poznaniu funkcjonowania danej placówki/organizacji (10,8%). Podobny mechanizm można zauważyć w badanej grupie, w której respondenci wysoko oceniali możliwość zdobywania nowych umiejętności, rozwijania kompetencji społecznych i organizacyjnych oraz przygotowania do przyszłej aktywności zawodowej.

Wyniki badań korespondują również z rezultatami badań przeprowadzonych w województwie małopolskim⁴, które potwierdzają, że zdecydowana większość młodych osób ocenia kompetencje zdobyte dzięki współpracy z NGO jako przydatne w dalszym rozwoju (Dąbrowski i in., 2024). Młodzi często korzystają ze wsparcia w edukacji pozaformalnej oferowanej przez NGO, co może być wynikiem ich oceny edukacji formalnej nabywanej w szkole. W badaniu przeprowadzonym przez Fundację Ważne Sprawy i More in Common Polska⁵ (Gagatek i in., 2025, s. 50) młodzi dorośli deklarują, że szkoła nie przygotowała ich do wejścia w dorosłość (62%), nie wspierała pla-nowania przyszłości (55%), a także w ograniczonym stopniu rozwijała krytyczne myślenie (47%). Zestawienie tych danych z rezultatami współpracy z organizacją może wskazywać na to, że dzia-łania NGO mogą minimalizować deficyty systemu szkolnego, dostarczając kompetencji i wsparcia istotnych dla dalszego kształcenia oraz planowania ścieżki zawodowej.

Na podstawie uzyskanych wyników można zaproponować uproszczony model zależności między wsparciem badanej organizacji pozarządowej a samorealizacją respondentów. W modelu tym wsparcie NGO oddziałuje na samorealizację poprzez dwa główne mechanizmy. Pierwszy z nich to redukcja barier, przede wszystkim finansowych, dzięki czemu respondenci zyskują większy dostęp do zasobów edukacyjnych, sprzętu, kursów i możliwości rozwijania zainteresowań. Drugi mechanizm polega na wzmacnianiu kompetencji i motywacji poprzez udział w szkoleniach, wolontariacie, wydarzeniach oraz relacjach społecznych. W rezultacie organizacja pozarządowa może sprzyjać rozwojowi poczucia sprawczości, samodzielności i gotowości do dalszego kształcenia.

Podsumowanie i wnioski

Na podstawie przeprowadzonych badań można wnioskować, że badana organizacja pozarządowa była przez respondentów postrzegana jako ważne źródło wsparcia finansowego i merytorycznego oraz jako sprzyjająca rozwojowi osobistemu, edukacyjnemu i społecznemu. Wnioski te należy jednak odnosić wyłącznie do badanej grupy oraz do kontekstu funkcjonowania analizowanej organizacji.

Z perspektywy respondentów organizacje pozarządowe mogą oferować wsparcie, które odpowiada ich realnym potrzebom – zarówno materialnym, jak i rozwojowym (niematerialnym). Na podstawie analizy oceny dwóch kluczowych form pomocy oferowanych przez badaną organizację można wskazać, że najbardziej oczekiwaną formą pomocy było wsparcie finansowe. Mogło to być związane z ograniczonymi możliwościami samodzielnego finansowania edukacji i potrzeb życiowych. Mimo to rola pomocy merytorycznej ujawniała się jako istotny element długofalowego oddziaływania na samorealizację respondentów poprzez budowanie kompetencji, pewności siebie i motywacji.

Różnorodność oferowanych szkoleń i wydarzeń może również sprzyjać rozwijaniu pasji i zainteresowań młodzieży oraz wspierać ich rozwój osobisty i zawodowy. Respondenci deklarowali, że współpraca z badaną organizacją sprzyjała rozwijaniu wybranych kompetencji, które postrzegali jako przydatne w dalszej edukacji i przyszłej aktywności zawodowej.

Kolejnym istotnym elementem analizy jest to, że rozwój edukacyjny i zawodowy stanowi kluczowy element samorealizacji dla młodzieży. Dalsza nauka, rozwijanie zainteresowań oraz uczestnictwo w kursach czy szkoleniach to ważne elementy w kształtowaniu tożsamości i rozwoju osobistego młodych ludzi. Jednocześnie wyniki badań wskazały na występowanie barier utrudniających samorealizację, tj. brak czasu, środków finansowych oraz niepewność co do przyszłości zawodowej, co mogło znacząco ograniczać możliwości rozwoju tej grupy społecznej. Na ich podstawie można również wnioskować, że skuteczne programy wsparcia powinny łączyć pomoc materialną z działaniami merytorycznymi (np. mentoringiem, doradztwem edukacyjno-zawodowym oraz szkoleniami kompetencyjnymi), aby wzmacniać długofalową motywację i poczucie sprawczości młodych ludzi.

Należy jednak podkreślić, że badanie miało charakter studium przypadku i zostało przeprowadzone wśród beneficjentów jednej NGO, dlatego uzyskanych wyników nie należy uogólniać na całą populację młodzieży pokolenia Z. Pozwalają one natomiast ukazać doświadczenia konkretnej grupy młodych osób korzystających jednocześnie ze wsparcia finansowego i merytorycznego.

W świetle przeprowadzonego badania badana organizacja pozarządowa może być postrzegana jako podmiot wspierający samorealizację badanych przedstawicieli młodzieży pokolenia Z. Jej działania mogą wspierać rozwój edukacyjny i zawodowy badanej grupy, dlatego kontynuacja i rozwój tego typu programów mogą mieć znaczenie dla wzmacniania zasobów edukacyjnych i społecznych młodych osób. Jednocześnie warto podkreślić, że oferta edukacyjna organizacji powinna być możliwie elastyczna i odpowiadać na realne zainteresowania młodych – zwłaszcza w obszarach kompetencji praktycznych i interpersonalnych, które respondenci oceniali jako najbardziej atrakcyjne. Uzyskane wyniki pozwalają pozytywnie odnieść się do postawionej hipotezy, wyłącznie w odniesieniu do badanej grupy respondentów i analizowanej organizacji. Weryfikacja hipotezy miała charakter opisowy, ponieważ opierała się na deklaracjach badanych dotyczących znaczenia wsparcia finansowego i merytorycznego, rozwijanych kompetencji, motywacji do dalszej nauki oraz barier ograniczających samorealizację. Zaproponowany w dyskusji model wskazuje, że wsparcie badanej organizacji może sprzyjać samorealizacji poprzez dwa mechanizmy: redukcję barier oraz wzmacnianie kompetencji i motywacji.