ARTYKUŁ ORYGINALNY
Analiza różnic między młodymi a dorosłymi osobami w średnim wieku w zakresie motywacji wewnętrznej do zachowań prozdrowotnych i zdrowia psychicznego: badanie przekrojowe
1
Department of Public Health, Faculty of Public Health in Bytom, Medical University of Silesia in Katowice, Poland
2
Department of Rehabilitation, Faculty of Health Sciences in Katowice, Medical University of Silesia
in Katowice, Poland
3
APO Zdrowie Medical Center, Katowice, Poland
Data nadesłania: 31-12-2025
Data akceptacji: 03-02-2026
Data publikacji: 04-03-2026
Autor do korespondencji
Tomasz Jurys
Department of Rehabilitation, Faculty of Health Sciences in Katowice, Medical University of Silesia in Katowice, Poland
Department of Rehabilitation, Faculty of Health Sciences in Katowice, Medical University of Silesia in Katowice, Poland
Rozprawy Społeczne/Social Dissertations 2026;20(1):24-34
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Streszczenie: Wczesna dorosłość stanowi kluczowy okres kształtowania zachowań zdrowotnych oraz wzorców zdrowia
psychicznego, które wpływają na dobrostan w późniejszym życiu. Celem badania było określenie różnic związanych z wiekiem
w zakresie motywacji do aktywności fizycznej, nawyków żywieniowych oraz poziomu dystresu psychicznego, aby
wesprzeć opracowanie skutecznych strategii profilaktycznych w ciągu życia. Materiał i metody: Przeprowadzono badanie przekrojowe wśród młodych dorosłych (18-39 lat) oraz dorosłych w wieku
średnim (40-65 lat). Zastosowano kwestionariusze oceniające motywację wewnętrzną i zewnętrzną do zachowań prozdrowotnych,
poziom dystresu psychicznego oraz samoocenę stylu życia. Wyniki: Młodzi dorośli wykazywali istotnie wyższy poziom dystresu psychicznego niż osoby w wieku średnim. Nie
stwierdzono jednak istotnych różnic w poziomie motywacji wewnętrznej do zachowań prozdrowotnych między badanymi
grupami. Wnioski: Uzyskane wyniki wskazują, że sama motywacja nie wyjaśnia różnic w zachowaniach zdrowotnych pomiędzy
grupami wiekowymi. Konieczne jest uwzględnienie dodatkowych czynników psychospołecznych i środowiskowych przy
projektowaniu ukierunkowanych działań profilaktycznych.
REFERENCJE (37)
1.
Aaltonen, S., Rottensteiner, M., Kaprio, J., Kujala, U. M. (2013). Motives for physical activity among active and inactive persons in their mid-thirties. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 24(4), 727-735. https://doi.org/10.1111/sms.12....
2.
Andrade, C. (2020). The limitations of online surveys. Indian Journal of Psychological Medicine, 42(6), 575-576. https://doi.org/10.1177/025371....
3.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-0....
4.
Auerbach, R. P., Mortier, P., Bruffaerts, R., Alonso, J., Benjet, C., Cuijpers, P., Demyttenaere, K., Ebert, D. D., Green, J. G., Hasking, P., Murray, E., Nock, M. K., Pinder-Amaker, S., Sampson, N. A., Stein, D. J., Vilagut, G., Zaslavsky, A. M., Kessler, R. C. (2018). WHO World Mental Health Surveys International College Student Project: Prevalence and distribution of mental disorders. Journal of Abnormal Psychology, 127(7), 623-638. https://doi.org/10.1037/abn000....
5.
Braithwaite, R. S., Ban, K. F., Stevens, E. R., Caniglia, E. C. (2021). Rounding up the usual suspects: Confirmation bias in epidemiological research. International Journal of Epidemiology, 50(4), 1053-1057. https://doi.org/10.1093/ije/dy....
6.
Bühler, J. L. (2019). A closer look at life goals across adulthood: Applying a developmental perspective to content, dynamics, and outcomes of goal importance and goal attainability. European Journal of Personality, 33(3), 261-278. https://doi.org/10.1002/per.21....
7.
Capel, T., Schnittert, J. F., Snow, S., Vyas, D. (2015). Exploring motivations of young adults to participate in physical activities. In CHI EA '15: Proceedings of the 33rd Annual ACM Conference Extended Abstracts on Human Factors in Computing Systems, Seoul, Republic of Korea. Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/270261....
8.
Deci, E. L., Ryan, R. M. (1985). Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior. Plenum Press.
9.
Deci, E. L., Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327....
10.
Dijk, H. H., Mierau, J. O. (2018). Mental health over the life course: Evidence for a U-shape? European Journal of Public Health, 28(4), 1-6. https://doi.org/10.1093/eurpub....
12.
Fortier, M. S., Duda, J. D., Guerin, E., Texeira, P. J. (2012). Promoting physical activity: Development and testing of self-determination theory-based interventions. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 9, 20. https://doi.org/10.1186/1479-5....
13.
Galambos, N. L. Krahn, H. J. Johnson, M. D. Lachman, M. E. (2021). The U-shape of happiness across the life course: Expanding the discussion. Perspectives on Psychological Science, 15(4), 898-912. https://doi.org/10.1177/174569....
14.
Graham, C. (2005). Insights on development from the economics of happiness. World Bank Research Observer, 20, 201-223. https://doi.org/10.1093/wbro/l....
15.
GOV.UK. (2022). Cardiovascular disease prevention: Applying all our health. Retrieved from: https://www.gov.uk/government/... (Access date: 8.11.2025).
16.
JSNA. (2017). Health and Wellbeing Needs of Young Adults Age 18-24. Report. Joint Strategic Needs Assessment. Retrieved from: https://www.jsna.info/sites/js... (Access date: 8.11.2025).
17.
Katsoulis, M., Lai, A. G., Diaz-Ordaz, K., Gomes, M., Pasea, L., Banerjee, A., Denaxas, S., Tsilidis, K., Lagiou, P., Misirli, G., Bhaskaran, K., Wannamethee, G., Dobson, R., Batterham, R. L., Kipourou, D.-K., Lumbers, R. T., Wen, L., Wareham, N., Langenberg, C., Hemingway, H. (2021). Identifying adults at high risk for change in weight and BMI in England: A longitudinal, large-scale, population-based cohort study using electronic health records. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 9(10), 681-694. https://doi.org/10.1016/S2213-....
18.
Kessler, R. C., Barker, P. R., Colpe, L. J., Epstein, J. F., Gfroerer, J. C., Hiripi, E., Howes, M. J., Normand, S. L., Manderscheid, R. W., Walters, E. E., Zaslavsky, A. M. (2003). Screening for serious mental illness in the general population. Archives of general psychiatry, 60(2), 184-189. https://doi.org/10.1001/archps....
19.
Kessler, R. C., Amminger, G. P., Aguilar-Gaxiola, S., Alonso, J., Lee, S., Üstün, T. B. (2007). Age of onset of mental disorder: A review of recent literature. Current Opinion in Psychiatry, 20(4), 359-364. https://doi.org/10.1097/YCO.0b....
20.
Lachman, M. E. (2015). Mind the gap in the middle: A call to study midlife. Research in Human Development, 12(3-4), 327-334. https://doi.org/10.1080/154276....
21.
Lachman, M. E., Teshale, S., Agrigoroaei, S. (2015). Midlife as a pivotal period in the life-course: Balancing growth and decline at the crossroads of youth and old age. International Journal of Behavioral Development, 39(1), 20-31. https://doi.org/10.1177/016502....
23.
Naaman, R. K. (2022). Nutrition behaviour and physical activity of middle-aged and older adults in Saudi Arabia. Nutrients, 14(19), 3994. https://doi.org/10.3390/nu1419....
24.
NHS. (2023). NHS Health Check. Retrieved from: https://www.nhs.uk/tests-and-t... (Access date: 8.11.2025).
25.
Prince, M., Patel, V., Saxena, S., Maj, M., Maselko, J., Phillips, M. R., Rahman, A. (2007). No health without mental health. Lancet, 370, 859-877. https://doi.org/10.1016/S0140-....
26.
Raymond, A., Bazeer, N., Barclay, C., Krelle, H., Idriss, O., Tallack, Ch., Kelly, E. (2021). Our ageing population: How ageing affects health and care need in England. The Health Foundation. Retrieved from: https://www.health.org.uk/site... (Access date: 8.11.2025).
27.
Ryan, R. M., Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and wellbeing. American Psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-0....
28.
Ryan, R. M., Williams, G. C., Patrick, H., Deci, E. L. (2009). Self-determination theory and physical activity: The dynamics of motivation in development and wellness. Hellenic Journal of Psychology, 6, 107-124.
29.
Steckler, A., McLeroy, K. R., Goodman, R. M., Bird, S. T., McCormick, L. (1992). Towards integrating qualitative and quantitative methods: an introduction. Health Education Quarterly, 19(1), 1-8. https://doi.org/10.1177/109019....
30.
Thomas, L. (2023). Clustered lifestyle risk factors linked to poor mental health in early adulthood. Retrieved from: https://www.news-medical.net/n... (Access date: 8.11.2025).
31.
Thomas, F., Brassen, S. (2023). The need to change: is there a critical role of midlife adaptation in mental health later in life? Medicine Neuroscience, 12, e82390.
32.
Thorpe, M. G., Kestin, M., Riddell, L. J., Keast, R. S., McNaughton, S. A. (2014). Diet quality in young adults and its association with food-related behaviours. Public Health Nutrition, 17(8), 1767-1775. https://doi.org/10.1017/S13689....
33.
UK Parliament. (2015). Challenges of an ageing population. Retrieved from: https://www.parliament.uk/busi...-.
35.
Wickham, S., Amarasekara, A. B., Conner, T. S. (2020). The big three health behaviours and mental health and wellbeing among young adults: A cross-sectional investigation of sleep, exercise and diet. Frontiers in Psychology, 11, 579205. https://doi.org/10.3389/fpsyg.....
37.
WHO. (2022). Global Status Report on Physical Activity. World Health Organization. Retrieved from: https://iris.who.int/server/ap... (Access date: 8.11.2025).
Udostępnij
ARTYKUŁ POWIĄZANY
| eISSN: | 2657-9332 |
Przetwarzamy dane osobowe zbierane podczas odwiedzania serwisu. Realizacja funkcji pozyskiwania informacji o użytkownikach i ich zachowaniu odbywa się poprzez dobrowolnie wprowadzone w formularzach informacje oraz zapisywanie w urządzeniach końcowych plików cookies (tzw. ciasteczka). Dane, w tym pliki cookies, wykorzystywane są w celu realizacji usług, zapewnienia wygodnego korzystania ze strony oraz w celu monitorowania ruchu zgodnie z Polityką prywatności. Dane są także zbierane i przetwarzane przez narzędzie Google Analytics (więcej).
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
Możesz zmienić ustawienia cookies w swojej przeglądarce. Ograniczenie stosowania plików cookies w konfiguracji przeglądarki może wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronie.
